Verspreid over heel Sardinië vind je duizenden stenen torens: de nuraghi. Ze staan op heuvels, langs wegen en soms gewoon midden in een weiland alsof iemand ze daar “even” heeft neergezet. Spoiler: dat is duizenden jaren geleden gebeurd. Er zijn er naar schatting zo’n 7.000. Sommige niet groter dan een tuinhuisje, andere zo groot dat je je afvraagt hoe ze dit ooit zonder kranen hebben gebouwd. De bekendste? Nuraghe Su Nuraxi, een UNESCO-werelderfgoed én eentje die je ook van binnen kan bekijken.
Wat zijn Nuraghi?
Nuraghi zijn massieve, prehistorische torens gebouwd uit grote, ruw gehouwen stenen, zonder gebruik van cement. Hun robuuste, meestal kegelvormige bouwstijl straalt een tijdloze kracht uit en was mogelijk bedoeld om generaties lang stand te houden. Hoewel het exacte doel van deze bouwwerken onbekend blijft, zijn er talloze theorieën. Sommige archeologen denken dat nuraghi verdedigingswerken waren, terwijl anderen vermoeden dat ze dienst deden als wooncomplexen, religieuze tempels of zelfs als observatoria voor astronomische waarnemingen.
De bouwstijl van de nuraghi is even fascinerend als hun functie. De torens bestaan uit stapels cyclopische stenen en zijn vaak uitgerust met smalle gangen en open binnenruimtes. De eenvoudigste nuraghi hebben één toren, maar de meer complexe structuren, zoals Su Nuraxi, zijn opgebouwd uit meerdere torens die via muren en binnenplaatsen met elkaar verbonden zijn. Deze monumenten geven ons inzicht in de bouwtechnieken en vernuft van de oude Sardijnen.
Een nuraghe is een prehistorische stenen toren uit de Bronstijd (ongeveer 1800–500 v.Chr.). Ze zijn gebouwd van enorme rotsblokken, zonder cement. Alles ligt op elkaar… en staat er na duizenden jaren nog steeds. Dat alleen al is indrukwekkend.
Waar ze precies voor dienden? Dat weet eigenlijk niemand zeker. En dat maakt het juist leuk.
De theorieën lopen uiteen:
- verdedigingswerken
- woonplaatsen
- tempels
- ontmoetingsplekken
- uitkijktorens (of allemaal tegelijk)
Sommige nuraghi bestaan uit één toren, andere – de echte grote – hebben meerdere torens, binnenplaatsen, gangen en trappen. Nuraghe Su Nuraxi is daar het beste voorbeeld van.
UNESCO-werelderfgoed: Nuraghe Su Nuraxi (Barumini)
Nuraghe Su Nuraxi ligt in het dorp Barumini en is zonder twijfel de beroemdste nuraghe van Sardinië. Niet voor niets staat deze op de UNESCO Werelderfgoedlijst.
De nuraghe werd rond 1500 voor Christus gebouwd. Duizenden jaren geleden was er dus al een samenleving op Sardinië. Het is best wel bijzonder, want er zijn echt niet heel veel plekken waar je dus zulke oude bouwwerken terug gaat vinden.
Het bouwwerk bestaat uit:
- één enorme centrale toren
- meerdere kleinere torens
- verbindingsmuren
- smalle gangen
- binnenplaatsen
- een diepe waterput
Rondom zijn resten gevonden van huizen en werkplaatsen. Dit was dus geen losse toren, maar een levendige gemeenschap waar mensen woonden, werkten en samenkwamen.
De centrale toren van de Nuraghe is maar liefst 14 meter hoog, al was deze ooit waarschijnlijk zelfs nog hoger. De put is daarnaast 20 meter diep. Ze hebben hier flink staan graven. Als je door de gangen loopt en die gigantische stenen boven je hoofd ziet hangen, voelt het even alsof je per ongeluk de Bronstijd bent binnengestapt.
Rondleiding door een nuraghe op Sardinië: doen of niet?
Als ik heel eerlijk ben, ga ik niet echt aan op een hoop stenen. Ja, dat klinkt eigenlijk heel oneerbiedig, want dit is veel meer dan een hoop stenen. Wij zijn regelmatig bij een nuraghe op Sardinië gestopt, maar ik kon er eerlijk gezegd niet zoveel mee. Misschien is juist daarom een rondleiding wel een goed idee!
Zonder gids zie je vooral stenen (wel héél indrukwekkende stenen). Met gids krijg je het verhaal erachter: hoe ze bouwden, hoe mensen hier leefden en waarom archeologen nog steeds discussiëren over het gebruik ervan.
Bij Nuraghe Su Nuraxi ga je:
- alle torens in
- door smalle gangen
- langs binnenplaatsen
- en hoor je de theorieën (ja, inclusief de twijfels)
Er is een tour die je vanuit Cagliari helemaal naar de nuraghe brengt. Het is dus inclusief vervoer en je gaat na het bezoek ook nog langs het Casa Zapata Museum en de de Domus de Janas. Kortom, dit is een complete tour.
💡 Boek hier de tour met rondleiding
Andere indrukwekkende Nuraghi op Sardinië
Nuraghe Losa (Oristano)
Nuraghe Losa is een van de best bewaarde nuraghi van Sardinië. Hij heeft:
- een grote centrale toren
- bijgebouwen
- een opvallende rechthoekige ingang
Je kunt hier vrij rondlopen door gangen en kamers. Perfect als je wilt zien hoe slim en technisch geavanceerd deze bouwwerken eigenlijk waren.
Nuraghe Santu Antine
Deze nuraghe ligt bij Torralba, in de regio van Sassari. Ook wel bekend als “het huis van de koning” (klinkt meteen belangrijk, toch?). Deze nuraghe is een van de grootste op het eiland en dateert uit de 16e eeuw v.Chr.
Wat maakt ‘m bijzonder?
- meerdere verdiepingen
- een doolhof aan gangen
- trappen met uitzicht over het landschap
Vanaf boven snap je meteen waarom dit een strategische plek was.
Nuraghe Arrubiu
Meer in het binnenland van Sardinië vind je Arrubiu, je betaalt hier €5 entree. Bij de kassa kan je ook kiezen voor een gids, maar anders krijg je een boekje mee met meer uitleg. Nuraghe Arrubiu betekent letterlijk “de rode nuraghe”, genoemd naar het roodachtige vulkanische gesteente. Er is hier een grote parkeerplaats.
Dit is geen simpele toren, maar een enorm complex met:
- meerdere torens
- binnenplaatsen
- woonruimtes
- werkplaatsen
Als je één plek wilt zien die laat zien hoe groots en georganiseerd het leven rond de nuraghi was, dan is dit ‘m.
Wat betekenen nuraghi voor Sardinië?/h2>
Voor Sardijnen zijn nuraghi veel meer dan oude stenen. Ze staan symbool voor:
- identiteit
- trots
- geschiedenis
- onafhankelijkheid
Ze herinneren aan een beschaving die technisch ver vooruit was en haar eigen weg ging. En eerlijk is eerlijk: het mysterie helpt ook mee. Want zolang niemand precies weet waarom ze gebouwd zijn, blijven ze fascineren.
En precies dát maakt een bezoek aan een nuraghe zo leuk: je kijkt niet alleen naar een oud gebouw, je kijkt naar een raadsel van steen dat al duizenden jaren standhoudt.
